अमेरिकेने शुक्रवारी इराणच्या तेल व्यापाराचे मुख्य केंद्र असलेल्या खार्ग बेटावरील लष्करी लक्ष्यांवर जोरदार बॉम्बफेक केली आहे. तसेच अमेरिकन नौदल लवकरच होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून तेल टँकर्सना संरक्षण देण्यास सुरुवात करेल, अशी माहिती राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी दिली.
ट्रम्प यांनी 'ट्रुथ सोशल'वरील एका पोस्टमध्ये म्हटले की, इराणच्या कच्च्या तेलाच्या निर्यातीचे मुख्य केंद्र असलेल्या खार्ग बेटावरील लष्करी ठिकाणे पूर्णपणे उद्ध्वस्त केली आहेत. मध्य पूर्वच्या इतिहासातील हा सर्वात शक्तिशाली बॉम्बहल्ला असल्याचे त्यांनी नमूद केले. सध्या बेटावरील तेल पायाभूत सुविधांना लक्ष्य न करण्याचा निर्णय आपण घेतला असल्याचेही त्यांनी सांगितले.
"आमची शस्त्रे जगातील सर्वात शक्तिशाली आणि अत्याधुनिक आहेत, परंतु सभ्यतेच्या कारणास्तव मी बेटावरील तेल यंत्रणा नष्ट न करण्याचा पर्याय निवडला आहे. मात्र, इराण किंवा इतर कोणीही होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जहाजांच्या मुक्त आणि सुरक्षित वाहतुकीत अडथळा आणण्याचा प्रयत्न केला, तर मी या निर्णयाचा त्वरित पुनर्विचार करेन," असा इशारा राष्ट्राध्यक्षांनी दिला.
इराणमध्ये अमेरिकेने निवडलेल्या कोणत्याही लक्ष्याचा बचाव करण्याची क्षमता शिल्लक नसल्याचे ट्रम्प म्हणाले. "इराणकडे आता करण्यासारखे काहीही उरलेले नाही. इराणकडे कधीही अण्वस्त्र असणार नाही. तसेच त्यांच्याकडे अमेरिका, मध्य पूर्व किंवा जगाला धमकावण्याची ताकद उरणार नाही. इराणचे सैन्य आणि या दहशतवादी राजवटीशी संबंधित सर्वांनी शस्त्रास्त्रे खाली टाकून आपल्या देशाचा उरलासुरला भाग वाचवणे शहाणपणाचे ठरेल," असे त्यांनी स्पष्ट केले. तेलाच्या किमती वाढत असताना अमेरिकन नौदल कधीपासून टँकर्सना संरक्षण देणार, या प्रश्नावर त्यांनी "हे लवकरच, अगदी लवकरच घडेल," असे उत्तर दिले.
इराणी हल्ल्यांमुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील सागरी वाहतूक पूर्णपणे ठप्प झाली आहे. या मार्गावरून जगातील पाचवा हिस्सा कच्चे तेल आणि द्रवरूप नैसर्गिक वायूची वाहतूक होते. दरम्यान, तेहरानमध्ये सरकार समर्थक रॅलीमध्ये अनेक उच्चपदस्थ इराणी अधिकारी सहभागी झाले. यावेळी निदर्शकांनी "अमेरिका मुर्दाबाद" आणि "इस्रायल मुर्दाबाद" अशा घोषणा दिल्या. अमेरिकेने इराणवरील बॉम्बफेक तीव्र केल्यावर तेहराननेही इस्रायल आणि आखाती शेजारील देशांवर ड्रोन तसेच क्षेपणास्त्र हल्ल्यांची नवीन लाट सुरू केली.
लेबनॉनमध्ये इस्रायल आणि हिजबुल्ला यांच्यातील युद्ध सुरूच असून, दक्षिण लेबनॉनमधील प्राथमिक आरोग्य केंद्रावर झालेल्या इस्रायली हल्ल्यात शुक्रवारी किमान १२ वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला. लेबनीज अधिकाऱ्यांनुसार, हिजबुल्लाचा नायनाट करण्याच्या उद्देशाने केलेल्या इस्रायली हल्ल्यांमध्ये आतापर्यंत किमान ७७३ लोक मारले गेले आहेत.
अमेरिकन मरीन रवाना
अमेरिका आणि इस्रायलने आतापर्यंत खार्ग बेटाबाबत सावध भूमिका घेतली होती, परंतु आता हे बेट ताब्यात घेण्याचा पर्याय समोर असल्याचे अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी सांगितले आहे. पेंटागोनने जपानमधील 'यूएसएस त्रिपोली' हे युद्धजहाज आणि त्यासोबत २,५०० मरीन सैनिकांची तुकडी या भागात पाठवली असल्याचे 'वॉल स्ट्रीट जर्नल' आणि 'न्यू यॉर्क टाइम्स'ने म्हटले आहे.
शुक्रवारी उशिरा तेहरानमध्ये जोरदार स्फोटांचे आवाज ऐकू आले. अमेरिकेने हवाई हल्ले वाढवण्याचा इशारा दिल्यानंतर इराणी सरकारी प्रसारमाध्यमांनी इस्रायलच्या दिशेने क्षेपणास्त्रे डागल्याचे सांगितले. मात्र, यात कोणतीही जीवितहानी झाली नसल्याचे इस्रायली बचाव पथकांनी स्पष्ट केले. शनिवारी पहाटे दोहामध्ये स्फोट झाले असून कतारच्या संरक्षण मंत्रालयाने त्यांच्या दिशेने येणारी क्षेपणास्त्रे हवेतच नष्ट केल्याचे सांगितले. सौदी अरेबियाने शुक्रवारी डझनभर ड्रोन पाडले, तर तुर्कीने इराणमधून डागलेले बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र नाटो (NATO) दलांनी पाडल्याचे सांगितले. या युद्धातील ही तिसरी मोठी कारवाई आहे.
२८ फेब्रुवारी रोजी अमेरिकन-इस्रायली मोहिमेच्या सुरुवातीलाच सर्वोच्च नेते अली खामेनी मारले गेले असले, तरी आपली सत्ता कायम असल्याचे दाखवण्याचा इराणचा प्रयत्न आहे. खामेनी यांचा मुलगा मोजताबा खामेनी यांची नवीन सर्वोच्च नेते म्हणून घोषणा करण्यात आली आहे, परंतु तो सार्वजनिकरीत्या कोठेही दिसलेला नाही आणि तो जखमी असल्याचे सांगितले जात आहे. अमेरिकन सरकारने मोजताबा खामेनीच्या ठावठिकाण्याबद्दल माहिती देणाऱ्यास १ कोटी डॉलर्सचे बक्षीस जाहीर केले आहे.
तेलाचे दर १०० डॉलर्स पार
अमेरिकेचे संरक्षण सचिव पीट हेगसेथ यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितले की, अमेरिकन सैन्य शुक्रवारी इराणवर आतापर्यंतचा सर्वात मोठा हल्ला करेल. पेंटागोनच्या मते, गेल्या दोन आठवड्यांत अमेरिका आणि इस्रायलने इराणमधील १५,००० पेक्षा जास्त ठिकाणांना लक्ष्य केले आहे. इस्रायलने ७,६०० हल्ले केले असून त्यातील बहुतांश इराणच्या क्षेपणास्त्र कार्यक्रमाविरुद्ध होते. या संघर्षामुळे जागतिक बाजारपेठेत खळबळ उडाली असून तेलाच्या किमती गगनाला भिडल्या आहेत. कच्च्या तेलाच्या किमती ४२ टक्क्यांहून अधिक वाढल्या असून बाजारात ऊर्जा पुरवठा आणि महागाईबाबत भीतीचे वातावरण आहे. शुक्रवारी तेलाचे दर प्रति बॅरल १०० डॉलर्सच्या वर राहिले.
इराणमध्ये जानेवारीत झालेल्या निदर्शनांमध्ये हजारो लोक मारले गेले होते, त्यामुळे रिव्होल्युशनरी गार्ड्सने कोणत्याही सरकारविरोधी आंदोलनाला कठोर प्रत्युत्तर देण्याचा इशारा दिला आहे. युद्ध सुरू झाल्यापासून इराणी प्रशासनाने इंटरनेट सेवा पूर्णपणे बंद केली आहे. काही नागरिकांनी दिलेल्या माहितीनुसार शहरांची अवस्था बिकट असून लोकांकडे पैशांची कमतरता भासत आहे. पश्चिम इराणमधील कर्मांशाह येथील एका महिलेने सांगितले की, तेहरानमधून असंख्य लोक हवाई हल्ल्यांपासून वाचण्यासाठी येथे आश्रयाला आले आहेत.
यामुळे अन्न आणि औषधांची मागणी वाढली असून किमती जवळपास दुप्पट झाल्या आहेत. संयुक्त राष्ट्रांच्या निर्वासित संस्थेच्या अंदाजानुसार, युद्ध सुरू झाल्यापासून इराणमध्ये ३२ लाख लोक विस्थापित झाले आहेत. ८ मार्च रोजी इराणच्या आरोग्य मंत्रालयाने १,२०० हून अधिक लोक मारले गेल्याचे सांगितले आहे. युद्ध सुरू झाल्यापासून अमेरिकेने १३ कर्मचारी गमावले असून, यात इराक विमानाचा अपघात होऊन मृत्युमुखी पडलेल्या सहा जणांचा समावेश आहे.
.jpeg)
