मलिक असगर हाशमी
तुम्ही स्वतःचा छोटा उद्योग सुरू करण्याचे स्वप्न पाहत आहात का? शेळीपालन, कुक्कुटपालन किंवा मधमाशी पालनासारख्या व्यवसायात नशीब आजमावण्याची तुमची इच्छा आहे का? अनेकदा मोठी महत्त्वाकांक्षा असूनही खिशात पैसे नसल्यामुळे अशी सुंदर स्वप्ने अपूर्ण राहतात. आता मात्र काळजी करण्याचे कारण नाही. देशात हुन्नर असलेल्या हातांना पाठबळ देणाऱ्यांची कमी नाही.
देशातील तरुणांनी केवळ नोकरी मागणारे न बनता नोकरी देणारे बनावे, अशी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची संकल्पना आहे. हीच संकल्पना प्रत्यक्षात आणण्यासाठी केंद्र सरकारकडून 'प्रधानमंत्री मुद्रा योजना' चालवली जात आहे. हे अभियान तुमची स्वप्ने सत्यात उतरवण्याचे एक सशक्त माध्यम आहे.
सर्वात मोठी आणि आनंदाची बातमी म्हणजे या योजनेअंतर्गत मिळणाऱ्या कर्जाची मर्यादा आता दुप्पट करण्यात आली आहे. पूर्वी जिथे जास्तीत जास्त १० लाख रुपयांपर्यंत कर्ज मिळत होते, तिथे आता ही मर्यादा २० लाख रुपये करण्यात आली आहे. काहीतरी मोठे करण्याची जिद्द असलेल्या तरुणांसाठी हा बदल एक मोठी संधी आहे. अर्थमंत्र्यांनी केंद्रीय अर्थसंकल्प २०२४-२ २५ मध्ये याची घोषणा केली होती. ही नवी मर्यादा २४ ऑक्टोबर २०२४ पासून लागू झाली आहे.
ही योजना देशातील प्रत्येक नागरिकासाठी आहे. अल्पसंख्याक समाजातील नागरिकही या योजनेचा पूर्ण फायदा घेऊ शकतात. तुमच्यात काहीतरी करून दाखवण्याची जिद्द असेल आणि व्यवसायाची ठोस कल्पना असेल, तर तुम्ही बिनधास्तपणे प्रधानमंत्री मुद्रा योजनेसाठी अर्ज करू शकता. ही योजना तुम्हाला स्वावलंबी बनवून इतरांनाही रोजगार देण्यास सक्षम करेल.
मुद्रा योजनेच्या चार श्रेणी : विकासाच्या प्रत्येक टप्प्यावर सोबत
मुद्रा योजनेची सुरुवात ८ एप्रिल २०१५ रोजी झाली होती. बिगर-कॉर्पोरेट, बिगर-शेती लहान आणि सूक्ष्म उद्योगांना आर्थिक मदत पुरवणे हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे. या योजनेअंतर्गत मिळणाऱ्या कर्जाची चार श्रेणींमध्ये विभागणी करण्यात आली आहे. या श्रेणी तुमच्या व्यवसायाच्या विकासाचे टप्पे दर्शवतात:
१. शिशु कर्ज : नवीन व्यवसाय सुरू करू इच्छिणाऱ्यांसाठी ही श्रेणी आहे. याअंतर्गत ५०,००० रुपयांपर्यंत कर्ज दिले जाते. लहान व्यवसायांच्या सुरुवातीच्या गरजा भागवण्यासाठी हा एक उत्तम पर्याय आहे.
२. किशोर कर्ज : तुमचा व्यवसाय आधीपासून चालू असेल आणि तुम्हाला त्याचा थोडा विस्तार करायचा असेल, तर ही श्रेणी तुमच्यासाठी आहे. याअंतर्गत ५०,००० रुपयांपासून ते ५ लाख रुपयांपर्यंत कर्ज मिळते.
३. तरुण कर्ज : ज्यांचा व्यवसाय पूर्णपणे स्थापित झाला आहे आणि तो मोठ्या प्रमाणावर नेण्याची इच्छा आहे, अशा उद्योजकांसाठी ही श्रेणी आहे. याअंतर्गत ५ लाख रुपयांपासून ते १० लाख रुपयांपर्यंत कर्ज उपलब्ध आहे.
४. तरुण प्लस कर्ज : ही मुद्रा योजनेची सर्वात नवीन आणि आकर्षक श्रेणी आहे. याअंतर्गत १० लाख रुपयांपासून ते २० लाख रुपयांपर्यंत कर्ज दिले जाते. ज्या उद्योजकांनी यापूर्वी 'तरुण' श्रेणीअंतर्गत कर्ज घेऊन त्याची यशस्वीपणे परतफेड केली आहे, त्यांच्यासाठी हे कर्ज विशेषतः उपलब्ध आहे. ही श्रेणी व्यवसायाला नवीन उंचीवर नेण्याची संधी देते.
अल्पसंख्याक समाजासाठी सुवर्णसंधी
प्रधानमंत्री मुद्रा योजना ही अल्पसंख्याक समाजातील लोकांसाठी आर्थिकदृष्ट्या सक्षम होण्याची एक उत्तम संधी आहे. या योजनेअंतर्गत उत्पादन, व्यापार, सेवा क्षेत्र आणि शेतीशी संबंधित पूरक व्यवसाय जसे की कुक्कुटपालन, दुग्धव्यवसाय, मधमाशी पालन इत्यादींसाठी कर्ज घेता येते. विशेष म्हणजे या कर्जासाठी कोणत्याही प्रकारचे तारण (जमानत) देण्याची गरज नाही.
अल्पसंख्याक समाजातील उद्योजक या योजनेचा लाभ घेऊन केवळ स्वतःची आर्थिक स्थिती सुधारणार नाहीत, तर आपल्या समाजातील इतर लोकांनाही रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देऊ शकतात. सरकारचा हा उपक्रम सर्वसमावेशक विकासाला चालना देण्यासाठी आणि समाजातील प्रत्येक घटकाला आर्थिक मुख्य प्रवाहात आणण्याच्या दिशेने पडलेले एक मोठे पाऊल आहे.
आर्थिक वर्ष २०२३-२४ मध्ये अल्पसंख्याक कर्जदारांना शिशु श्रेणीत १५,७५९.६६ कोटी रुपये, किशोर श्रेणीत २०,७६६.३ कोटी रुपये आणि तरुण श्रेणीत ८,५६२.२७ कोटी रुपये वितरीत करण्यात आले आहेत. हे आकडे स्पष्ट करतात की अल्पसंख्याक समाजातील नागरिक या योजनेचा मोठा फायदा घेत असून आपले भविष्य उज्ज्वल करत आहेत.
मुद्रा कार्ड आणि मुद्रा मित्र ॲप : कर्ज मिळणे झाले सोपे
ही योजना अधिक सोपी आणि सहज उपलब्ध व्हावी यासाठी सरकारने अनेक नवीन पावले उचलली आहेत.
मुद्रा कार्ड : हे एक रूपे (RuPay) डेबिट कार्ड आहे. हे कार्ड कर्जदाराला ओव्हरड्राफ्ट सुविधेच्या स्वरूपात खेळते भांडवल पुरवते. याचा वापर एटीएममधून रोख रक्कम काढण्यासाठी किंवा पीओएस मशीनद्वारे खरेदी करण्यासाठी केला जाऊ शकतो. यामुळे गरजेनुसार कर्जाच्या रकमेचा वापर करता येतो आणि व्याजाचा खर्च कमी होतो.
मुद्रा मित्र ॲप : हे एक मोबाईल ॲप्लिकेशन असून मुद्रा योजना आणि तिच्या विविध उत्पादनांबद्दल सविस्तर माहिती देते. हे ॲप कर्ज इच्छुकांना बँकर्सशी संपर्क साधण्यासाठी मार्गदर्शन करते. यात कर्जाच्या अर्जाचा नमुना आणि इतर उपयुक्त माहिती उपलब्ध आहे.
अर्ज कसा करावा?
मुद्रा कर्जासाठी तुम्ही कोणत्याही व्यावसायिक बँक, प्रादेशिक ग्रामीण बँक, स्मॉल फायनान्स बँक, मायक्रो फायनान्स संस्था आणि बिगर-बैंकिंग वित्तीय कंपनीशी (NBFC) संपर्क साधू शकता. तुम्ही www.udyamimitra.in या पोर्टलचा वापर करून ऑनलाइन अर्जही करू शकता. कर्जाचा अर्ज अत्यंत सोपा करण्यात आला आहे. अर्ज भरताना मदत करण्यासाठी बँकांमध्ये मुद्रा नोडल अधिकारी नियुक्त करण्यात आले आहेत.
निष्कर्ष : आत्मनिर्भरतेच्या दिशेने मोठे पाऊल
प्रधानमंत्री मुद्रा योजनेने देशातील उद्योजकतेचे चित्र मुळापासून बदलून टाकले आहे. आर्थिक समावेशनाला चालना देण्यात आणि देशातील तरुणांना, विशेषतः महिला व अल्पसंख्याक समाजाला सक्षम करण्यात ही योजना मोलाची भूमिका बजावत आहे. २० लाख रुपयांपर्यंत वाढवलेली कर्जमर्यादा लहान व्यवसायांचे संगोपन करून देशाला अधिक समृद्ध आणि सर्वसमावेशक भविष्याकडे नेण्यास मदत करेल.
"देशातील लाखो सामान्य पुरुष आणि महिला छोटे-मोठे व्यवसाय चालवतात. अर्थव्यवस्थेत मोठे योगदान असूनही ते औपचारिक बँकिंग व्यवस्थेपासून दूर राहिले होते. अशा दुर्लक्षित घटकांना आर्थिक पाठबळ देणे हाच मुद्रा योजनेचा मुख्य हेतू आहे," असे उद्गार पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी काढले होते.
तुमची जिद्द कायम ठेवा, व्यवसायाची योजना तयार करा आणि मुद्रा योजनेचा लाभ घेऊन तुमची स्वप्ने सत्यात उतरवा. स्वावलंबी होण्याच्या या प्रवासात ही योजना तुमची खरी सोबती ठरेल.
_(3).jpg "रुबी खान")
.jpg "देशाच्या सुरक्षेतील अतुलनीय योगदानाबद्दल पुण्यात आयोजित विशेष सोहळ्यात अजित डोवाल यांचा सन्मान करण्यात आला.")
.jpeg)
