न्यूयॉर्क

२ ऑक्टोबर रोजी साजरी होणारी महात्मा गांधींची जयंती जगभरात 'आंतरराष्ट्रीय अहिंसा दिन' म्हणून पाळली जाते. या निमित्ताने संयुक्त राष्ट्रांचे (UN) सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस यांनी सध्याच्या जागतिक युद्ध आणि संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर गांधीजींच्या शिकवणीचे महत्त्व नव्याने अधोरेखित केले आहे.

गांधीजींचे विचार हीच काळाची गरज 

आंतरराष्ट्रीय समुदायाला उद्देशून गुटेरेस यांनी गांधीजींनी दाखवलेली सहानुभूती आणि धैर्य अंगीकारण्याचे आवाहन केले. ते म्हणाले की, वाढती दुही आणि संघर्षाच्या आजच्या काळात गांधीजींचे धडे नव्याने आणि अधिक तातडीने समजून घेण्याची गरज निर्माण झाली आहे. अन्यायाचा सामना करण्यासाठी क्रूरतेचा किंवा हिंसेचा वापर न करता, संवाद आणि अहिंसेच्या मार्गाने कायमस्वरूपी बदल घडवता येतो, हे गांधीजींनी आपल्या कृतीतून दाखवून दिले. गरिबी आणि असमानतेमुळे समाजात दरी वाढत असून, संयुक्त राष्ट्रांची सनद, मानवी हक्क आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्यांचे सर्रास उल्लंघन होत असल्याबद्दल त्यांनी चिंता व्यक्त केली. खऱ्या संवादातून आणि मुत्सद्देगिरीतून ही दुही संपवून शांततापूर्ण जग निर्माण करण्यासाठी सर्वांनी एकत्र यावे, असे आवाहन गुटेरेस यांनी केले.

'सर्वोदय' आणि 'शांती': भारताची स्पष्ट भूमिका 

या प्रसंगी संयुक्त राष्ट्रांमधील भारताच्या स्थायी समितीने 'शांतता आणि विकासाचे साधन म्हणून अहिंसा' या विषयावर एका विशेष कार्यक्रमाचे आयोजन केले होते. भारताचे स्थायी प्रतिनिधी राजदूत हरीश पर्वतानेनी यांनी या कार्यक्रमात 'सर्वोदय' या गांधीजींच्या कल्पनेवर विशेष भर दिला. जगाला आज ज्या सर्वसमावेशक आणि शाश्वत विकासाची मागणी आहे, ती 'सर्वोदया'तून पूर्ण होऊ शकते. 'पृथ्वीकडे प्रत्येकाची गरज भागवण्याइतपत संपत्ती आहे, पण कोणाचाही लोभ भागवण्याची नाही,' हा गांधीजींचा पर्यावरणविषयक विचार आजच्या हवामान संकटाच्या काळात अत्यंत अचूक मार्गदर्शन करतो, असे पर्वतानेनी यांनी स्पष्ट केले.

हवामान बदल, तंत्रज्ञानातील अडथळे, वाढता मूलतत्त्ववाद आणि युद्धांच्या या युगात संघर्षावर तोडगा काढण्यासाठी गांधीजींचे अहिंसेचे तत्त्व हेच उपयुक्त ठरू शकते. विशेष म्हणजे, भारताने २०२८-२९ च्या संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेच्या (UNSC) सदस्यत्वासाठी 'SHANTI' (शांती) हे बोधवाक्य निश्चित केले आहे. याचा अर्थ 'नियम, विश्वास आणि सचोटीच्या माध्यमातून सर्वांगीण विकास साधणे' (Securing Holistic Advancement through Norms, Trust and Integrity) असा होतो, अशी माहिती पर्वतानेनी यांनी दिली.

भारतीय वैमानिकाचे शौर्य: 'अहिंसेचे' जिवंत उदाहरण 

याच कार्यक्रमात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 'फ्लायदुबई' (Flydubai) विमानाचे भारतीय वैमानिक स्मित मच्चर यांच्या धैर्याचे केलेले विशेष कौतुकही उपस्थितांना सांगण्यात आले. वैमानिक मच्चर यांनी स्वतःचा जीव धोक्यात घालून विमान आणि त्यातील अनेक प्रवाशांचे प्राण वाचवले व सौदी अरेबियातील ताबुक येथे विमानाचे अत्यंत सुरक्षित लँडिंग केले. हल्ल्याच्या परिस्थितीतही न डगमगता प्रवाशांना सुरक्षित स्थळी पोहोचवण्याचे त्यांचे हे कृत्य म्हणजे 'अहिंसेचे' (Ahimsa) आणि साहसाचे एक खरे जिवंत उदाहरण असल्याचे मोदींनी म्हटले होते.

हेही वाचा: गांधीजींचे हे मुस्लीम सहकारी तुम्हाला माहिती आहेत का?

संयुक्त राष्ट्रांच्या मुख्यालयातील गांधीजींच्या पुतळ्याला आदरांजली वाहताना भारतीय राजदूतांनी या संपूर्ण कार्यक्रमाचा सार एका वाक्यात मांडला—"शांततेकडे जाणारा कोणताही वेगळा रस्ता नाही, तर शांतता हाच खरा रस्ता आहे!".