ओनिका माहेश्वरी
जम्मू-कश्मीरच्या उत्तरेकडील भागातून येणाऱ्या सायम हैदरची ही कहाणी म्हणजे जिद्द, संघर्ष, कौटुंबिक भावना आणि अफाट आत्मविश्वासाचा एक उत्तम नमुना आहे. मोजकी साधने, आर्थिक अडचणी आणि शरीराला होणाऱ्या दुखापती यांवर मात करत आपल्या विलक्षण शारीरिक लवचिकतेच्या बळावर स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण करणारा सायम आज 'रबर बॉय ऑफ कश्मीर' म्हणून ओळखला जातो. त्याचे प्रयोग पाहून खुद्द प्रेक्षकही थक्क होऊन जातात.
आपली मान जवळपास १८० अंशांपर्यंत फिरवणे, हात-पाय अद्भूत पद्धतीने वाकवणे आणि कोणत्याही तारा नसलेल्या टेनिस रॅकेटच्या फ्रेममधून संपूर्ण शरीर बाहेर काढणे, हे त्याचे अत्यंत लोकप्रिय कर्तब आहेत. पण या लोकप्रियतेच्या पडद्यामागे अनेक वर्षांचे कठोर परिश्रम, आईची काळजी, एका दिवंगत काकांच्या पाठीशी असणारे अढळ विश्वास आणि मोठ्या मंचांपर्यंत पोहोचण्याचे एक अपूर्ण राहिलेलं स्वप्न दडलेले आहे.
वयाच्या तेराव्या वर्षी सुरू झाला प्रवास
सायमने अवघ्या तेराव्या वर्षात असताना डान्स आणि शरीराच्या अनोख्या हालचालींमध्ये रस घ्यायला सुरुवात केली. सन २०१० च्या सुमारास इंटरनेटवर व्हिडिओ पाहून तो वेगवेगळ्या मुव्हमेंट्स शिकण्याचा आणि हुबेहूब करून पाहण्याचा प्रयत्न करायचा. हळूहळू त्याचा ओढा पॉपिंग, ॲनिमेशन डान्स, योगा आणि कॉन्टॉर्शनकडे वाढला. कॉन्टॉर्शन ही अशी कला आहे, ज्यामध्ये कलाकार आपले शरीर अद्भूत पद्धतीने वाकवून अत्यंत संतुलन ठेवून कला सादर करतो.
सायमजवळ ना कोणते मोठे प्रशिक्षण केंद्र होते ना आधुनिक साधने. युट्यूब आणि सोशल मीडियाचे व्हिडिओ हेच त्याचे शिकण्याचे मुख्य साधन बनले आणि त्याने घरच्या घरीच सराव सुरू केला. वर्षानुवर्षे घाम गाळल्यानंतर त्याने आपली कला सुधारली. या काळात हाजिन येथील मार्शल आर्ट्सचे शिक्षक अफाक सादी यांनी देखील त्याला स्ट्रेचिंग आणि लवचिकता वाढवण्याच्या पद्धती समजून घेण्यात मोठी मदत केली.
कॉन्टॉर्शनने बदलले नशीब
सुरुवातीच्या काळात सायम सोशल मीडियावर डान्सचे व्हिडिओ टाकायचा, पण त्याला अपेक्षेप्रमाणे प्रतिसाद मिळाला नाही. त्यानंतर कॉन्टॉर्शन आणि आर्म कॉन्टॉर्शनचा एक व्हिडिओ पाहून त्याने ही कला शिकण्याचे पक्के केले. जेव्हा त्याने आपल्या अनोख्या कर्तबांचे व्हिडिओ शेअर करायला सुरुवात केली, तेव्हा लोकांचा प्रतिसाद वेगाने वाढू लागला आणि त्याचा एक व्हिडिओ चांगलाच व्हायरल झाला.
या यशामुळे त्याला स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण करण्याचा आत्मविश्वास मिळाला. हळूहळू त्याची अद्भूत लवचिकता आणि अनोखी सादरीकरणे सर्वत्र चर्चेचा विषय बनली. लोक त्याच्या शरीराची तुलना चक्क रबरसोबत करू लागले आणि याच कारणातून त्याला 'रबर बॉय ऑफ कश्मीर' हे नाव मिळाले. त्याच्यासाठी हे नाव म्हणजे अनेक वर्षांच्या सरावाचे आणि सातत्यपूर्ण प्रयत्नांचे प्रतीक बनले आहे.
टेनिस रॅकेटमधून शरीर बाहेर काढण्याचा विक्रम
सायमच्या सर्वात चर्चित कर्तबांमध्ये विना तारांच्या टेनिस रॅकेटच्या फ्रेममधून संपूर्ण शरीर आरपार काढणे याचा समावेश होतो. एका अमेरिकन कलाकाराचा व्हिडिओ बघून आपल्याला हा कर्तब करण्याची प्रेरणा मिळाली, असे त्याने सांगितले. त्या कलाकाराला एका मिनिटात दोन वेळा असे करताना पाहून सायमने हे आव्हान अधिक चांगल्या प्रकारे पूर्ण करण्याचे ठरवले.
सततच्या सरावानंतर, एका मिनिटात तब्बल पाच वेळा रॅकेटच्या फ्रेममधून आपले संपूर्ण शरीर बाहेर काढल्याचे सायम सांगतो. जुलै २०२५ मध्ये या कामगिरीची 'इंटरनॅशनल बुक ऑफ रिकॉर्ड्स' द्वारे नोंद झाल्याचे त्याने सांगितले. याशिवाय 'इंडिया बुक ऑफ वर्ल्ड रिकॉर्ड' आणि 'इन्फ्लुएंसर बुक ऑफ वर्ल्ड रिकॉर्ड' यांच्याकडून मिळालेल्या सन्मानांचाही तो उल्लेख करतो. त्याच्या नावावर सध्या चार आंतरराष्ट्रीय बुक रेकॉर्ड्स आणि इतर अनेक विक्रम जमा आहेत.
त्याची दुसरी खासियत म्हणजे आपली मान जवळपास १८० अंशांपर्यंत फिरवणे ही आहे. 'आवाज द वॉइस'सोबतच्या संभाषणात त्याने हा कर्तब करून दाखवला. अर्थात, अशा प्रकारच्या हालचालींमध्ये शरीराला गंभीर दुखापत होण्याचा मोठा धोका असतो. त्यामुळे कोणत्याही तज्ज्ञ मार्गदर्शकाशिवाय आणि सुरक्षिततेच्या उपायांशिवाय अशा गोष्टी करणे अतिशय धोकादायक ठरू शकते.
आर्थिक चणचणीशी संघर्ष
सायमचा हा प्रवास नेहमीच सोपा आणि सुकर नव्हता. आर्म कॉन्टॉर्शनचा सराव करत असताना त्याचा डावा हात फ्रॅक्चर झाला होता. दुखापतीनंतर हात हलवणे देखील कठीण झाले होते, असे त्याने सांगितले. ज्या शरीराला तो आपली सर्वात मोठी ताकद समजत होता, त्याच शरीराला झालेली दुखापत त्याला काही काळासाठी थांबवून गेली. पण दुखापतीतून पूर्ण बरे झाल्यानंतर त्याने पुन्हा नव्या जोमाने आपल्या कलासाधनेला सुरुवात केली.
टेनिस रॅकेटच्या कर्तबाचा सराव करतानाही त्याला अनेकदा दुखापती सहन कराव्या लागल्या. सुरक्षेची कोणतीही साधने किंवा प्रशिक्षण केंद्र उपलब्ध नसल्याने त्याने आपल्या घरालाच सराव करण्याचे मुख्य ठिकाण बनवले. तिथेच शीट आणि आरसे लावून उपलब्ध साधनांच्या मदतीने त्याने आपली कला सुधारण्याचा प्रयत्न केला.
आर्थिक तंगी हा देखील त्याच्या संघर्षाचा एक मोठा भाग राहिला आहे. सायमच्या सांगण्यानुसार, एका काळात त्याच्याकडे स्वतःसाठी साधे जुने-नवे बूट आणि कपडे विकत घेण्यासाठीही पैसे नव्हते. आपले मूलभूत खर्च भागवण्यासाठी त्याने छोटी-मोठी कामे केली, पण आपला सराव कधीच सोडला नाही. पुढे जाऊन सोशल मीडियावर व्हिडिओ व्हायरल झाल्यानंतर आणि प्रेक्षकांची पसंती मिळाल्यानंतर त्याला उत्पन्नाचे मार्ग मिळत गेले. या मिळकतीमुळे त्याला आपला सराव आणि आवश्यक साहित्याचा खर्च भागवणे सोपे झाले.
आईची चिंता अन् काकांचा अढळ विश्वास
सायमच्या या संपूर्ण प्रवासात कौटुंबिक भावना अत्यंत खोलवर जोडलेल्या आहेत. त्याने जेव्हा घरात अवघड कर्तब करण्यास सुरुवात केली, तेव्हा त्याची आई खूप चिंतेत असायची. आपल्या मुलाला काही गंभीर दुखापत होईल, या भीतीने तिला ग्रासले होते. सुरुवातीच्या दिवसांत सायमला घरात लपूनछपून सराव करावा लागत होता. पण जेव्हा त्याचे व्हिडिओ लोकांच्या पसंतीस उतरू लागले, तेव्हा कुटुंबाचा बघण्याचा दृष्टिकोन हळूहळू बदलू लागला.
त्याच्या आयुष्यातील सर्वात भावूक बाजू त्याच्या काकांशी जोडलेली आहे. सायम सांगतो की, जेव्हा बाकीचे लोक त्याच्या कलेवर आणि भविष्याबद्दल शंका घ्यायचे, तेव्हा त्याचे काकाच त्याला धीर द्यायचे आणि पाठबळ द्यायचे. सायम एक दिन जरूर नाव कमावेल आणि आपल्या मेहनतीने स्वतःच्या पायावर उभा राहून पैसे कमावेल, असा विश्वास ते व्यक्त करायचे.
आज त्याचे काका या जगतात नाहीत. पण त्यांनी सांगितलेले ते शब्द सायमसाठी आजही ऊर्जेचे मोठे स्रोत आहेत. जेव्हा तो आपल्या यशाकडे आणि लोकांना मिळत असलेल्या मान्यतेकडे पाहतो, तेव्हा त्याला आपल्या काकांचे ते शब्द आणि त्यांचा विश्वास आवर्जून आठवतो. त्याची ही यशोगाथा केवळ स्वतःला सिद्ध करण्याचे साधन नाही, तर कठीण काळात आपल्यावर भरभक्कम विश्वास ठेवणाऱ्या त्या माणसाच्या अपेक्षा जिवंत ठेवण्याचा तो एक मार्ग आहे.
पाच लाखांहून अधिक युट्यूब सबस्क्रायबर
सायमच्या 'रबर बॉय ऑफ कश्मीर' या युट्यूब चॅनेलवर पाच लाखांहून अधिक सबस्क्रायबर आहेत, तर इंस्टाग्रामवरही त्याचे हजारो फॉलोअर्स आहेत. त्याच्या या कलेला काश्मीरच्या सीमापार पोहोचवण्यात सोशल मीडियाने अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.
तो चंदीगड, अमृतसर, राजस्थान, जम्मू आणि काश्मीरसह देशातील विविध भागांमध्ये जाऊन आपली कला सादर करत आहे. त्याच्या सांगण्यानुसार, त्याला पोलीस आणि लष्कराशी संबंधित कार्यक्रमांमध्येही आपली कला सादर करण्याची उत्तम संधी मिळाली आहे. याशिवाय, त्याने जम्मूमधील एका अकादमीमध्ये सुमारे एक ते दोन वर्षे मुलांना डान्स आणि योगाचे धडे सुद्धा दिले आहेत.
त्याचे हे सादरीकरण केवळ काही कर्तबांपर्यंत मर्यादित नाही. तो कार्यक्रमाच्या एक-दोन दिवस आधी घरीच कसून सराव करतो, आपली प्रस्तुती कशी असेल याची आखणी करतो आणि मंचावर कोणता कर्तब कोणत्या क्रमाने सादर करायचा हे अगोदरच ठरवून घेतो.
'इंडियाज गॉट टैलेंट' ते 'अमेरिकाज गॉट टैलेंट' गाठण्याचे स्वप्न
सायमचे स्वप्न केवळ या मर्यादित ओळखीपर्यंत राहण्याचे नसून त्याला देशाचा 'रबर बॉय ऑफ इंडिया' बनण्याची इच्छा आहे. 'इंडियाज गॉट टैलेंट'साठी त्याची निवड झाली होती, पण अगदी त्याच दरम्यान त्याच्या काकांचे निधन झाले. या दुःखद घटनेमुळे त्याला पुढच्या फेरीत सहभागी होता आले नाही. त्याच्यासाठी हा एक मोठा भावनिक धक्का होता, पण त्याने आपले स्वप्न कधीच सोडले नाही.
आता त्याचे डोळे थेट 'अमेरिकाज गॉट टैलेंट'सारख्या मोठ्या आंतरराष्ट्रीय मंचावर खिळले आहेत. आपल्या या कलेच्या माध्यमातून त्याला संपूर्ण भारताचे प्रतिनिधित्व करायचे आहे. अर्थात, त्यासाठी लागणारी पुरेशी स्पॉन्सरशिप आणि आर्थिक मदत मिळणे ही त्याच्यासमोरील एक मोठी अडचण आहे. आंतरराष्ट्रीय मंचापर्यंत पोहोचण्यासाठी आवश्यक असणारे प्रशिक्षण, साधने आणि प्रवासाची व्यवस्था करणे त्याच्यासाठी सोपे नाही.
तरुणांसाठी मोलाचा संदेश
आपली फिटनेस कायम ठेवण्यासाठी सायम नियमितपणे कडक सराव करतो. सकाळी सुमारे एक तास कॉन्टॉर्शनचा सराव, चालणे आणि डान्स करणे असा त्याचा नित्यक्रम असतो. संध्याकाळी जिममध्ये जाणे देखील त्याच्या दिनचर्याचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. त्याच्या रोजच्या जेवणात सलाड, भाज्या, डाळ आणि भात यांसारख्या पौष्टिक गोष्टींचा समावेश असतो.
तो तरुणांना आपली खरी ओळख आणि प्रतिभा ओळखण्याची, कठोर मेहनत घेण्याची आणि व्यसनांपासून दूर राहण्याची मोलाची सल्ला देतो. यासोबतच कोणत्याही गोष्टीसाठी प्रशिक्षित प्रशिक्षकाची (Coach) मदत घेण्यावर तो विशेष भर देतो. इंटरनेटच्या माध्यमातून प्राथमिक माहिती मिळू शकते, पण शरीराचे अवघड कर्तब करण्यासाठी योग्य तंत्र, तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन आणि सुरक्षित प्रशिक्षण अत्यंत गरजेचे आहे, हा त्याचा स्वतःचा अनुभव आहे.
सायमची सध्याची प्राथमिकता इतरांना प्रशिक्षण देण्यापेक्षा स्वतःची कला आणखी सुधारणे ही आहे. भविष्यात त्याला चांगल्या दर्जाची साधने, सुरक्षित प्रशिक्षणाची सुविधा आणि आर्थिक मदत मिळावी, जेणेकरून तो मोठ्या मंचांवर पूर्ण तयारीने उतरू शकेल, अशी त्याची तीव्र इच्छा आहे.
विक्रमापेक्षाही मोठा आहे त्याचा संघर्ष
सायम हैदरची ही कहाणी केवळ काही विलक्षण शारीरिक हावभाव किंवा सोशल मीडियावरील लोकप्रियतेपुरती मर्यादित नाही. ही त्या तरुण मुलाची कहाणी आहे, ज्याने इंटरनेटवर व्हिडिओ बघून शिकण्यास सुरुवात केली, डान्सच्या क्षेत्रात नाव कमावताना हजारो अडचणी झेलल्या, हाताला फ्रॅक्चर आणि अनेक दुखापती होऊनही हार मानली नाही आणि गरिबीच्या खाईत असूनही आपला सराव कधीच थांबवला नाही.
आईची चिंता, काकांच्या पाठीशी असणारा भक्कम विश्वास आणि मोजक्या साधनांच्या जोरावर आपल्या स्वप्नांना जिवंत ठेवण्याची धडपड या कहाणीला अधिक भावनिक बनवते. आज तो 'रबर बॉय ऑफ कश्मीर' म्हणून ओळखला जात असला, तरी त्याची नजर अजूनही बऱ्याच पुढच्या मजल्यावर आहे.
सायमला असे वाटते की, एक दिवस तो 'रबर बॉय ऑफ इंडिया' बनून संपूर्ण जगात भारताची मान उंचावेल. त्याचा हा खडतर प्रवास आजही अविरत सुरू आहे. त्याची ही कहाणी आपल्याला हेच शिकवते की, कोणत्याही कलेला आणि प्रतिभेला न्याय देण्यासाठी जिद्द आणि कष्टासोबतच योग्य मार्गदर्शन, सुरक्षित प्रशिक्षण आणि आर्थिक सहकार्याची जोड असायलाच हवी. काश्मीरच्या या तरुण कलाकाराने अभावाच्या अंधारात आपली एक नवी वात पेटवली आहे आणि आता ती स्वप्ने जगाच्या पटलावर सत्यात उतरताना पाहण्याची त्याची इच्छा आहे.
.jpeg)
