शम्पी चक्रवर्ती पुरकायस्थ
मूर्शिदाबादमधील सागरदिघीच्या पंकलपरा या दुर्गम खेड्यातील मातीच्या घरातून सुरू झालेला एका तरुण तरुणीचा प्रवास आता थेट राष्ट्रीय पातळीवर पोहोचला आहे. तिचे नाव आहे साना अझमी. एका गरीब शेतकरी कुटुंबातील दहा भावंडांमध्ये ती सर्वांत लहान आहे. साना हिने पहिल्याच प्रयत्नात युनियन पब्लिक सर्व्हिस कमिशनच्या (यूपीएससी) सिव्हिल सर्व्हिसेस परीक्षेत यश मिळवत ऑल इंडिया रँक ७६४ पटकावला आहे. २०२५ च्या या परीक्षेचे निकाल ६ मार्च २०२६ रोजी जाहीर झाले असून, सानाचा क्रमांक आणि रँक अधिकृत निकालामध्ये निश्चित झाला आहे.
पण साना इथेच थांबणार नाहीये. तिचा लक्ष्य आता एका मोठ्या ध्येयावर आहे. थेट भारतीय प्रशासनिक सेवेत (IAS) रुजू होणे. तिने आपला अभ्यास पुन्हा सुरू केला आहे. पहिल्या प्रयत्नात मिळालेले हे यश तिच्यासाठी अंतिम मुक्काम नसून, एका मोठ्या स्वप्नाकडे जाणारी पहिली महत्त्वाची पायरी आहे.
गरीब शेतकरी कुटुंबातून सुरू झालेला प्रवास
सानाचे संगोपन पंकलपरा येथील एका अत्यंत साध्या शेतकरी कुटुंबात झाले. तिचे वडील माईझुद्दीन शेख हे एक गरीब शेतकरी असून त्यांच्याकडे अगदी थोडीशी जमीन आहे. त्यांचे स्वतःचे शिक्षण नववीपर्यंतच झाले होते, पण जेव्हा मुलांच्या शिक्षणाचा प्रश्न आला, तेव्हा त्यांनी कधीच तडजोड केली नाही. त्यांच्या दहा मुलांपैकी सात मुली आहेत. कुटुंबाची आर्थिक परिस्थिती बेताची असूनही त्यांनी प्रत्येक मुलाला शिक्षणाची संधी मिळावी, यासाठी पूर्ण प्रयत्न केला.
त्यांच्या दोन मुलींनी वैद्यकीय क्षेत्रात करिअर केले आहे. सानाची मोठी बहीण ब्युटी खातून ही वर्दवान मेडिकल कॉलेज आणि हॉस्पिटलमध्ये डॉक्टर म्हणून काम करते, तर आणखी एक बहीण उत्तर बंगाल मेडिकल कॉलेजमध्ये वैद्यकीय शिक्षण घेत आहे.
जामिया मिलिया इस्लामियाची विद्यार्थिनी
सानाचा शिक्षणाचा प्रवासही अनेक आव्हानांनी भरलेला होता. तिच्या गावातील काबिलपूर हायस्कूलमध्ये आठवीपर्यंतचे शिक्षण घेतल्यानंतर, ती अल-अमीन मिशन या निवासी संस्थेत दाखल झाली.
यानंतर तिने हावरा येथील एका उच्च मदरसा बोर्डाद्वारे उच्च माध्यमिक परीक्षा दिली आणि प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार तिने जिल्ह्यात प्रथम क्रमांक पटकावला होता. मोठी स्वप्ने उराशी बाळगून साना त्यानंतर दिल्लीला गेली. तिने जामिया मिलिया इस्लामिया येथून इंग्रजी विषयात पदव्युत्तर शिक्षण घेतले आणि विद्यापीठाच्या निवासी नागरी सेवा कोचिंग सेंटरमध्ये नागरी सेवा परीक्षेची तयारीही केली. आणि मग सर्वात कठीण परीक्षा समोर आली.
देशभरातून आलेल्या हजारो प्रतिभावान तरुणांशी मुकाबला करत सानाने पहिल्याच प्रयत्नात यश मिळवले. तिच्या ७६४ या ऑल इंडिया रँकमुळे ती भारतीय महसूल सेवेसह (IRS) विविध केंद्रीय ग्रुप अ सेवांसाठी पात्र ठरली आहे. पण तिचे स्वप्न तिथेच संपलेले नाही.
‘माझे अंतिम ध्येय आयएएस अधिकारी होणे आहे’
युपीएससी परीक्षेत यश मिळवण्यासाठी आपण खूप मेहनत घेतली असून कुटुंबाच्या पाठिंब्याबद्दल ती कृतज्ञ असल्याचे सानाने म्हटले आहे. पहिल्याच प्रयत्नात परीक्षा उत्तीर्ण झाल्याचा तिला आनंद आहे, पण तिने विशेषतः आपली मोठी बहीण ब्युटी खातून हिच्या योगदानाचा आवर्जून उल्लेख केला आहे. सानाच्या मते, ब्युटीच्या पाठिंब्याशिवाय तिला दिल्लीला जाऊन परीक्षेची तयारी करणे शक्य झाले नसते.
सानाने सांगितले की तिला ज्या सेवेसाठी निवडले गेले आहे ती ती जॉइन करेल, पण तिचे अंतिम ध्येय आयएएस अधिकारी होण्याचे स्वप्न पूर्ण करणे हेच राहील. तिने आपला भाऊ मोहम्मद इम्रान याच्या मार्फत ही गोष्ट स्पष्ट केली आहे.
तिच्या आईने, फुलबानु बिबी यांनीही याच स्वप्नाचा पुनरुच्चार केला आहे. त्या म्हणाल्या की जरी कुटुंब सानाच्या या यशामुळे खूश असले, तरी साना स्वतः तिच्या रँकवर संतुष्ट नाही. आयएएस अधिकारी होण्याच्या लक्ष्यासह तिने पुन्हा आपला अभ्यास सुरू केला आहे.
रँक ७६४ च्याही पलीकडचे स्वप्न
ही कदाचित सानाच्या प्रवासाची सर्वात मोठी ताकद आहे. यशाचे दार उघडल्यानंतरही ती तिथेच थांबलेली नाही. त्याऐवजी ती आणखी एका मोठ्या ध्येयाच्या दिशेने वाटचाल करत आहे.
एका गरीब शेतकरी कुटुंबातील, दहा भावंडांमध्ये वाढलेली ही तरुण तरुणी एका गावच्या शाळेपासून दिल्लीच्या विद्यापीठापर्यंत पोहोचली आणि तिने देशातील सर्वात कठीण स्पर्धा परीक्षांपैकी एक परीक्षा यशस्वीपणे પાર पाडली.
कदाचित एका काळी पंकलपराच्या त्या मातीच्या घरात बसून एवढे मोठे स्वप्न पाहणे कठीण वाटले असते. पण सानाच्या कुटुंबाने आपल्या मुलींच्या शिक्षणाला नेहमीच सर्वोच्च प्राधान्य दिले. त्या निर्णयाचे परिणाम आता स्पष्ट दिसत आहेत.
एक मुलगी डॉक्टर आहे, दुसरी वैद्यकीय क्षेत्रात उच्च शिक्षण घेत आहे आणि साना स्वतः देशाच्या प्रशासकीय सेवांच्या उंबरठ्यावर येऊन ठेपली आहे. तरीही पुढचा रस्ता लांबच आहे. रँक ७६४ हे सानाचे पहिले यश आहे. तिचे पुढचे लक्ष्य अधिक मोठे आहे: नागरी सेवा परीक्षा पुन्हा पास करणे आणि आयएएस अधिकारी होण्याचे आपले स्वप्न पूर्ण करणे.
मूर्शिदाबादमधील सागरदिघी येथील पंकलपराच्या मातीच्या घरापासून ते ऑल इंडिया रँक ७६४ पर्यंतचा सानाचा हा प्रवास केवळ एक परीक्षा पास करण्याची गोष्ट नाही. हा प्रवास आहे एका शेतकरी कुटुंबाचा शिक्षणावर असलेला अटळ विश्वास, एका बहिणीचा मोलाचा पाठिंबा आणि प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करत आपल्या स्वप्नांना घट्ट धरून ठेवणाऱ्या एका तरुण तरुणीच्या जिद्दीची. सानाने पहिले दार उघडले आहे. आता तिचे एकमेव आणि स्पष्ट लक्ष म्हणजे 'आयएएस' हेच आहे.
.jpeg)
