स्टॉकहोम 

मज्जातंतूंच्या (nerve cells) कार्यावर आणि नियंत्रणावर महत्त्वपूर्ण संशोधन करणाऱ्या तीन शास्त्रज्ञांना २०२६ चा वैद्यकीय क्षेत्राचा प्रतिष्ठित नोबेल पुरस्कार जाहीर करण्यात आला आहे. कार्ल डिसेरोथ, पिटर हेगेमन आणि जॉर्ज नागेल अशी या तीन शास्त्रज्ञांची नावे असून त्यांनी ऑप्टोजेनेटिक्स (optogenetics) या नव्या क्षेत्रात उल्लेखनीय संशोधन केले आहे.

ऑप्टोजेनेटिक्स संशोधनाचा गौरव

स्टॉकहोममधील कॅरोलिन्स्का इन्स्टिट्यूटमध्ये सोमवारी या पुरस्काराची घोषणा करण्यात आली. या तीन वैज्ञानिकांनी मेंदूतील मज्जातंतूंची हालचाल प्रकाशाच्या मदतीने सुरू किंवा बंद करण्याच्या यंत्रणेवर संशोधन केले आहे. नोबेल असेंब्लीने आपल्या निवेदनात म्हटले आहे की, ही पद्धत आता जगातील प्रयोगशाळांमध्ये मेंदूची गूढ रहस्ये उकलण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर वापरली जात आहे.

कार्ल डिसेरोथ हे कॅलिफोर्नियाच्या स्टॅनफोर्ड युनिव्हर्सिटीत कार्यरत आहेत, तर पिटर हेगेमन बर्लिनमधील हम्बोल्ट युनिव्हर्सिटीमध्ये आणि जॉर्ज नागेल जर्मनीच्या वुर्झबर्ग युनिव्हर्सिटीमध्ये संशोधन करत आहेत. या संशोधनामुळे न्यूरोसायन्सच्या क्षेत्रात एक नवे युग सुरू झाले आहे, ज्याच्या मदतीने मेंदूच्या आजारांवर आणि वर्तणुकीवर अभ्यास करणे सुलभ होणार आहे. या पुरस्काराचे स्वरूप १२ दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर (सुमारे १.२ दशलक्ष अमेरिकी डॉलर) असे आहे. या घोषणेसह यंदाच्या नोबेल पुरस्कार सप्ताहाची सुरुवात झाली असून, मंगळवारी भौतिकशास्त्र आणि बुधवारी रसायनशास्त्र क्षेत्रातील पुरस्कार जाहीर केले जातील.