शांतिप्रिय रायचौधरी
शेवाळ साचलेलं, चिखलाने वेढलेलं एक छोटंसं गावठी पाझर तळे... गल्लीतल्या इतर पोरांसारखीच अवघ्या पाच वर्षांची जोया जन्नत पहिल्यांदा त्या पाण्यात उतरली. पाण्याच्या भीतीपोटी आई नसिमा बिबीने आपल्या दोन्ही पोरांना पोहायला शिकण्यासाठी तलावात ढकलले होते. मुलगा खेळाच्या शर्यतीत मागे पडला, पण पोरगी जन्नत मात्र याच पाण्यात पार पारंगत झाली.
लहानपणी तलावात उतरल्यावर जन्नत इतर पोरांसारखी केवळ हात-पाय मारत नव्हती. जणू तिचे आणि पाण्याचे काहीतरी वेगळेच नाते जुळले होते. पाणी तिला समजायचे अन् ती पाण्याला.
बाप शेख मेहताब अली आणि आई नसिमा बिबी यांनी पोरीचा हा अनोखा हुन्नर वेळेतच ओळखला. जन्नत नऊ-दहा वर्षांची असताना गावात एका जिल्हास्तरीय खुल्या जलतरण स्पर्धेची दवंडी पडली. कसलेही व्यावसायिक प्रशिक्षण नसताना, अंगात साधा कॉटनचा फ्रॉक घालून जन्नत स्पर्धेत उतरली. अनपेक्षितपणे, सगळ्यांना मागे टाकत या चिमुकलीने पहिला क्रमांक पटकावला!
तिचा हा जलवा पाहून स्थानिक प्रशिक्षकांचे डोळे दिपले. पोरीच्या जिद्दीत आणि नजरेत त्यांना भविष्यातील एक चमकणारा तारा दिसला. आई-वडिलांनीही पोरीचे हे यश पाहून तिला जलतरणात पुढे नेण्याचा ठाम निर्धार केला. त्यांनी तिला कोलकात्याच्या लेक गार्डन्स येथील रवींद्र सरोवर स्विमिंग क्लबमध्ये दाखल केले. इथूनच तिच्या खऱ्या व्यावसायिक प्रवासाला सुरुवात झाली.
आज जन्नत बेहाला येथील ईस्टर्न रेल्वे स्विमिंग अकादमीचे प्रशिक्षक आणि माजी राष्ट्रीय जलतरणपटू अकबर अली मीर यांच्या मार्गदर्शनाखाली कसून सराव करत आहे. त्यांच्या तालमीत तयार होत तिने आतापर्यंत सहा कनिष्ठ राष्ट्रीय अजिंक्यपद स्पर्धांमध्ये चमकदार कामगिरी करून दाखवली आहे.
प्रशिक्षक म्हणतात, पोरीचे भविष्य उज्वल आहे!
माजी आंतरराष्ट्रीय जलतरणपटू आणि तिचे प्रशिक्षक अकबर अली मीर यांना या उगवत्या ताऱ्याकडून खूप मोठ्या अपेक्षा आहेत. ते म्हणतात, "झोया जन्नतने अवघ्या १५ व्या वर्षी आपली विलक्षण प्रतिभा सिद्ध केली आहे. एवढ्या लहान वयात सहा ज्युनिअर नॅशनल स्पर्धा खेळणे सोपे नसते."
प्रशिक्षक मीर यांच्या कडक शिस्तीत जन्नत सध्या तासनतास सराव करत आहे. तिची अफाट मेहनत आणि अभेद्य जिद्द तिला खूप दूर घेऊन जाईल, असा विश्वास त्यांना वाटतो. राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवर ती देशाचे नाव नक्कीच उज्ज्वल करेल, अशी आशा ते व्यक्त करतात.
केव्हीएस नॅशनल स्विमिंग मीटमधील तिच्या कामगिरीने प्रशिक्षकांचा हा विश्वास आणखी दृढ केला. १०० मीटर बटरफ्लाय आणि २०० मीटर इंडिव्हिज्युअल मेडले या दोन्ही कठीण क्रीडा प्रकारांमध्ये तिने अव्वल स्थान पटकावून राष्ट्रीय स्तरावर आपला दबदबा निर्माण केला.
चिखलाच्या तळ्यापासून ते स्विमिंग पूलचा प्रवास
कोलकात्याच्या लेक गार्डन्स भागात राहणारे जन्नतचे कुटुंब आर्थिकदृष्ट्या खूप हलाखीत आहे. तिचे वडील शेख मेहताब अली एका स्थानिक केबल कंपनीत काम करून चार जणांच्या कुटुंबाचा गाडा हाकतात. अशा परिस्थितीत जन्नतला महागडे स्विमिंग कॉस्ट्यूम आणि पौष्टिक आहार पुरवणे म्हणजे घरच्यांसाठी एक मोठी कसरत असायची.
सुरुवातीला साध्या तलावातून निघून अत्याधुनिक स्विमिंग पूल आणि आधुनिक सुविधांशी जुळवून घेणे जन्नतसाठी खूप कठीण गेले. पहाटे ४ च्या कडाक्याच्या थंडीत पाण्यात उतरणे, कठोर डाएट पाळणे आणि अंगाचा तीळ तीळ तुटणारा व्यायाम यामुळे ती अनेकदा शारीरिक अन् मानसिकदृष्ट्या थकवून जायची.
अकादमीतले आधुनिक पोशाख आणि गॉगल्स तिला पूर्णपणे नवीन होते. साध्या कपड्यांमुळे तिथली काही मुले तिच्याकडे विचित्र नजरेने पाहायची. पण चिमुकल्या जन्नतचे लक्ष मात्र तिच्या ध्येयावर खिळलेले होते.
रात्री थकून भागून जेव्हा तिच्या स्नायूंच्या वेदना असह्य व्हायच्या, तेव्हा डोळे मिटून ती तिच्या आई-वडिलांचे स्वप्न आठवायची. लहानपणीच्या त्या छोट्या तलावातील पोहण्याच्या आठवणी तिच्या डोळ्यांसमोर यायच्या. जिंकण्याशिवाय दुसरा कोणताही पर्याय आपल्याकडे नाही, हे तिला चांगलेच ठाऊक होते.
कष्टाचे चीज अन् पदकांचा पाऊस
तिच्या या अपार मेहनतीला हळूहळू फळ मिळू लागले. राज्यस्तरीय कनिष्ठ स्पर्धा आणि शालेय खेळांमध्ये जन्नतने यशाची शिखरे पादाक्रांत करण्यास सुरुवात केली. प्रत्येक स्पर्धेत तिची वेळ अधिक सुधारत गेली. या कामगिरीच्या जोरावर तिने राष्ट्रीय व्यासपीठावर एक उगवती जलतरणपटू म्हणून स्वतःचे स्थान पक्के केले.
केव्हीएस नॅशनल स्पोर्ट्स मीट मधील सुवर्ण यश:
सुवर्णपदक: १०० मीटर बटरफ्लाय स्पर्धेत प्रथम क्रमांक
सुवर्णपदक: २०० मीटर इंडिव्हिज्युअल मेडले स्पर्धेत प्रथम क्रमांक
रौप्यपदक: ५० मीटर ब्रेस्टस्ट्रोक स्पर्धेत दुसरे स्थान
कांस्यपदक: ४x१०० मीटर फ्रीस्टाईल रिले प्रकारात तिसरे स्थान
एसजीएफआय अंडर-१४ संघात निवड
केव्हीएस नॅशनल स्तरावरील या दमदार कामगिरीच्या बळावर जन्नतची 'स्कूल गेम्स फेडरेशन ऑफ इंडिया' (SGFI) अंतर्गत १४ वर्षांखालील मुलींच्या राष्ट्रीय जलतरण संघात निवड झाली आहे.
शालेय स्तरावरील कडक सराव, अफाट मेहनत आणि पदकांची मालिका रचत तिने अंडर-१४/१५ वयोगटात आपली एक वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. जन्नत सध्या कोलकात्याच्या बालीगंज येथील 'पीएम श्री केंद्रीय विद्यालय' येथे ९ वीत शिकत आहे. खेळासोबतच अभ्यासातही अव्वल राहण्याचा तिचा निश्चय आहे.
भारतीय राष्ट्रीय जलतरण संघाची मुख्य सदस्य बनून आंतरराष्ट्रीय स्तरावर देशाचे प्रतिनिधित्व करणे आणि भारतासाठी पदके जिंकणे हे तिचे सर्वात मोठे स्वप्न आहे. एका छोट्याशा, शेवाळलेल्या तलावातून सुरू झालेला जन्नतचा हा खडतर प्रवास आता एका खूप मोठ्या स्वप्नाकडे वळला आहे: भारतासाठी पोहणे अन् तिरंगा जगात सर्वात उंचावर फडकवणे.
.jpeg)
